عضویت نخستین شرکت ایرانی در انجمن مدیریت وجوه نقد آسیا (ACMA)
۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۸
آسیب‌های پول‌رسانی غیر استاندارد
۹ آذر ۱۳۹۸
نمایش همه

تجربه خودپردازهای سفید در هند

مفهوم خودپردازهای سفید (white label ATM) در سال‌های اخیر و به خصوص در کشور هند مطرح شده است. اصطلاح خودپرداز سفید زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که یک خودپرداز در اختیار نهادهایی غیر از بانک‌ها قرار داده شود؛ اما فعالیت‌های مرتبط با خودپرداز آن بانک به طور کلی به نهاد مورد نظر برون‌سپاری نشود. مسئولیت‌های شرکت مالک خودپرداز سفید، دربرگیرنده پرداخت هزینه‌های مرتبط، جایابی و استقرار خودپرداز، برقراری ارتباطات الکتریکی، مخابراتی و از این قبیل است. هر خودپرداز سفید نیازمند یک بانک اسپانسر است که مسئولیت تامین پول نقد دستگاه را بر عهده دارد. با این وجود اخیراً این امکان وجود دارد که با یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات خودپرداز قرارداد بسته شود تا کلیه خدمات مرتبط از کانال این شرکت انجام شود.

 

در سال ۲۰۱۳، شرکت تاتا پس از کسب مجوز از بانک مرکزی هند (RBI) در راستای اجرای طرح B این بانک، نخستین خودپرداز سفید را در روستای چاندراپادا در نزدیکی شهر بمبئی در کشور هند راه‌اندازی کرد. طرح B بانک مرکزی هند به منظور افزایش پوشش خودپردازها در مناطق دورافتاده اجرا شده و بر اساس آن، بانک‌های این کشور می‌توانند به ازای هر دو خودپرداز نصب‌شده در مناطق درجه ۳ تا ۶ (بر اساس سطح توسعه‌یافتگی)، یک خودپرداز در مناطق درجه ۱ و ۲ نصب کنند.

تا اواخر سال ۲۰۱۶، ۱۴ هزار و ۴۲۷ خودپرداز سفید در هند نصب شده بود. از میان ۸ شرکتی که بازیگران اصلی در زمینه واگذاری خودپردازهای سفید به شمار می‌رفتند، دو شرکت تاتا با دارا بودن حدود ۹ هزار دستگاه و بی‌تی‌‌آی با حدود ۴ هزار خودپرداز سفید، تقریبا ۹۰ درصد از سهم این بازار را در اختیار داشتند.

اما این شرکت‌ها مشکلات زیادی در ارتباط با تامین پول نقد دستگاه‌ها داشتند؛ چرا که بر اساس مقررات وضع‌شده توسط بانک مرکزی هند، بانک‌های اسپانسر مسئول تأمین پول نقد دستگاه بودند (به دلیل جلوگیری از پولشویی و ورود اسکناس‌های جعلی به سیستم پولی) و این بانک‌ها علاوه بر نداشتن امکان تأمین حجم پول اسکناس درخواستی، قادر به انتقال پول نقد به دستگاه‌های نصب‌شده در مناطق دور افتاده نبودند.

این مشکل باعث از کار افتادن تقریبا دستگاه‌های خودپرداز سفید در هند شد. حدود یک ماه بعد، بانک مرکزی هند در تلاش برای رفع مشکل به وجود آمده، به مالکان خودپردازهای سفید اجازه داد منابع نقدی موردنیاز خود را تحت شرایط مشخص از شرکت‌های طرف سوم تأمین کنند. بر اساس مقررات جدید وضع‌شده توسط بانک مرکزی هند، اپراتورهای خودپردازهای سفید می‌توانند وجوه نقد مورد نیاز خود را از شرکت‌های دیگر تأمین کنند، اما تضمین کیفیت و اعتبار اسکناس‌های مورد استفاده در دستگاه خودپرداز، همچنان بر عهده بانک اسپانسر است. بنابراین بانک‌های اسپانسر موظف‌اند صلاحیت شرکت‌های تأمین کننده پول نقد و قراردادی که بین این شرکت و اپراتور خودپرداز سفید امضا شده را مورد بررسی قرار داده و آن را تأیید نمایند.

نکته مهم اینجاست که علی‌رغم امکان مالکیت خودپردازها توسط نهادهایی غیر از بانک‌ها وجود دارد، از بانک‌ها سلب مسئولیت نشده و راه‌اندازی و اداره دستگاه‌های خودپرداز به طور کلی به اشخاص و نهادهای دیگر واگذار نمی‌شود. بانک‌ها مسئول اصلی کنترل وجوه نقد دستگاه‌های خوپرداز و جلوگیری از ورود اسکناس‌های جعلی به سیستم یا تخلفات مشابه هستند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *